Αφηγηματική Αρχαιολογία στην Επίδαυρο: Μια περιπατητική πορεία προς την ίαση.

Από την Ελευσίνα στην Επίδαυρο, ο Μιχαήλ Μαρμαρινός, στην πρώτη του θητεία ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, έφερε την «Αφηγηματική Αρχαιολογία» στον αρχαιολογικό χώρο της Επιδαύρου και το Ασκληπιείο, αποδεικνύοντάς μας πώς το θέατρο ήταν –και είναι– ένα οργανικό μέρος της θεραπευτικής διαδικασίας.

Η ιδιαίτερη αυτή περφόρμανς, διάρκειας σχεδόν δύο ωρών, ολοκλήρωσε τον κύκλο της το Σάββατο 25 Ιουλίου 2026, στο τελευταίο Σαββατοκύριακο του προγραμματισμού της. Όσοι βρέθηκαν εκεί είχαν την ευκαιρία να περιηγηθούν στον αρχαιολογικό χώρο με οδηγούς τους περφόρμερ, οι οποίοι διηγήθηκαν την ιστορία του Ασκληπιείου μέσα από προσωπικές αφηγήσεις, ενώνοντας το χθες με το σήμερα με έναν σχεδόν μαγικό τρόπο. Η διαδρομή προς την ίαση πέρασε από διάφορα στάδια, καταλήγοντας σε ένα κλείσιμο βαθιά συγκινητικό αλλά και ελπιδοφόρο.

Μετά το πέρας της περιήγησης, η περφόρμερ Χρυσιάννα Καραμέρη μοιράστηκε τον τρόπο με τον οποίο εργάστηκε η ομάδα, καθώς και το πώς βίωσε η ίδια αυτή τη μοναδική εμπειρία.

Η διαδρομή προς την ίαση

Η περφόρμανς ξεκίνησε με έναν παράδοξο τρόπο. Ενώ η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην είσοδο του αρχαιολογικού χώρου, οι συμμετέχοντες, αφού προμηθεύτηκαν τον απαραίτητο ηχητικό εξοπλισμό, επιβιβάστηκαν σε ένα vintage λεωφορείο που τους μετέφερε στην πίσω πλευρά του Ασκληπιείου. Καθώς διέσχιζαν τη φύση, άκουγαν μέσα από τα ακουστικά τους τον Μιχαήλ Μαρμαρινό να απαγγέλλει ένα απόσπασμα από το βιβλίο «Το ελληνικό καλοκαίρι», όπου ο Ζακ Λακαριέρ αφηγείται την πρώτη του επίσκεψη στην Ελλάδα και την εμπειρία του στο Αρχαίο Θέατρο όταν ήρθε να παίξει στους «Πέρσες» του Αισχύλου σε μια παράσταση στα γαλλικά.

Ο Λακαριέρ περιέγραφε κόσμο να σπεύδει από όλα τα μέρη της Πελοποννήσου για να παρακολουθήσει μια παράσταση σε γλώσσα που οι περισσότεροι δεν καταλάμβαναν, με μια γιορτή να έχει στηθεί γύρω από το θέατρο — μια ατμόσφαιρα που θύμιζε την προσέλευση των ασθενών στο ιερό του Ασκληπιού κατά την αρχαιότητα.

Με την αποβίβαση στα Προπύλαια, οι περφόρμερ υποδέχτηκαν το κοινό και το ταξίδι ξεκίνησε:

• Κανόνες και ρυθμός: Ενώ ο Μιχαήλ Μαρμαρινός ανέλυε από το μικρόφωνο τη διάκριση ανάμεσα στις ουτοπίες και τις ετεροτοπίες, οι περφόρμερ καλωσόρισαν τους επισκέπτες σε έναν χώρο λατρείας και θεραπείας. Ο ρυθμός βαδίσματος άλλαζε εναλλάξ — άλλοτε αργός και τελετουργικός, άλλοτε γρήγορος, με στιγμές τρεξίματος ή ακόμα και κυκλικού χορού («γερανός»).
• Συνεχής εναλλαγή: Οι οδηγοί εναλλάσσονταν διαρκώς στον χώρο, παραδίδοντας τη σκυτάλη ο ένας στον άλλο, συχνά κρυμμένοι ανάμεσα στους επισκέπτες, υπενθυμίζοντας πως «σε έναν αρχαιολογικό χώρο ποτέ δεν ξέρεις τι κρύβεται κάτω απ’ τα πόδια σου».
• Ιστορία και βίωμα: Ιστορικές πληροφορίες για τον χώρο, τη μυθολογική λατρεία του Ασκληπιού, τις ανασκαφές και τα αναθήματα συμπλέχθηκαν οργανικά με προσωπικές αφηγήσεις για την αρρώστια, την ίαση και το πένθος.
• Βιωματικές δράσεις: Η περιήγηση περιλάμβανε στάση στο δασάκι για προσφορά νερού και πλύσιμο των χεριών στην κρήνη για την κάθαρση, ζωντανή μουσική υπόκρουση από κοντραμπάσο και πέρασμα από το Άβατον.

Η κορύφωση της περφόρμανς ήρθε στο Στάδιο της Επιδαύρου, όπου η παρουσία και το βάδισμα του παραολυμπιονίκη Θεόδωρου Αλεξά με το μηχανικό του μέλος άφησε στο κοινό μια γλυκόπικρη εμπειρία, γεμάτη συγκίνηση και φως.

Η Χρυσιάννα Καραμέρη για την εμπειρία της ως περφόρμερ

Η Χρυσιάννα Καραμέρη εντάχθηκε στην ομάδα έπειτα από το open call του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Με σπουδές στην Αρχιτεκτονική και μεταπτυχιακό στη Μουσικολογία και την Εθνομουσικολογία, συνδύασε τα εργαλεία αυτά για να προσεγγίσει την έννοια του χώρου.

Η συλλογική σύνθεση του κειμένου

Το κείμενο της παράστασης διαμορφώθηκε συλλογικά από τους ίδιους τους περφόρμερ μέσα από την τριβή τους με τον χώρο, τις συζητήσεις και την επιστημονική καθοδήγηση της συμβούλου αρχαιολόγου Αλεξάνδρας Σφυρόερα.

Η διαδικασία περιλάμβανε μελέτη των ημερολογίων των ανασκαφών και αναζήτηση του punctum (με βάση τη θεωρία του Ρολάν Μπαρτ). Όπως σημείωσε η ίδια, η αρχαιολογική πληροφορία δεν ακολουθεί γραμμική πορεία, γεγονός που جعل την αφήγηση μια δημιουργική πρόκληση συμπίεσης πολλαπλών χρονικών επιπέδων.

Η σκηνοθεσία και η ακρίβεια

Ο Μιχαήλ Μαρμαρινός όρισε την αρχή και το τέλος της διαδρομής, ενώ τα ενδιάμεσα στάδια αποφασίστηκαν συλλογικά — όπως η στάση στο δασάκι για προσφορά νερού λόγω της ζέστης. Στις πρόβες, ο σκηνοθέτης παρενέβαινε στον επιτονισμό και την εκφορά του λόγου, ζητώντας απόλυτη ακρίβεια στη διαχείριση της πληροφορίας.

Η θεραπεία μέσα από τη συλλογικότητα

Η εμπειρία λειτούργησε θεραπευτικά και για την ίδια την ομάδα. Η Χρυσιάννα Καραμέρη, έχοντας χάσει τον πατέρα της λίγο μετά την έναρξη του πρότζεκτ, βρέθηκε να διαχειρίζεται το προσωπικό της πένθος παράλληλα με την αφήγηση περί ίασης, βρίσκοντας στήριξη στην ομάδα και στον ίδιο τον χώρο.

Όπως ανέφερε, η παρουσία του Θεόδωρου Αλεξά στο φινάλε αποτύπωσε τη δύναμη της ανθρώπινης θέλησης, προσφέροντας το επιθυμητό φωτεινό κλείσιμο στη διαδρομή.

Συντελεστές

• Ιδέα – Εποπτεία: Μιχαήλ Μαρμαρινός
• Σύμβουλος Αρχαιολόγος: Αλεξάνδρα Σφυρόερα
• Δραματουργία: Ελένη Μολέσκη
• Συντονισμός & Επιμέλεια: Ισαβέλλα-Δήμητρα Καρούτη, Ελένη Μολέσκη, Γιώργος Σαπουντζής, Ηλιάνα Καλαδάμη
• Ομάδα Περφόρμερ: Σπύρος Ανεμογιάννης (αρχιτέκτονας, εικαστικός), Νίκος Ζιάζιαρης (ερμηνευτής, εκπαιδευτής και ερευνητής μουσικής), Ηλιάνα Καλαδάμη (σκηνοθέτρια, περφόρμερ), Χρυσιάννα Καραμέρη (ηθοποιός, αρχιτεκτόνισσα, μουσικός), Ισαβέλλα-Δήμητρα Καρούτη (αρχιτεκτόνισσα, cultural project manager), Φοίβος Μίχος-Ράμμος (αρχαιολόγος, ξεναγός, ηθοποιός), Ελένη Μολέσκη (ηθοποιός, δραματουργός, αρχαιολόγος), Μάνος Πετράκης (ηθοποιός, δραματοθεραπευτής), Γιώργος Σαπουντζής (εικαστικός, περφόρμερ), Μαρίσσα Φαρμάκη (ηθοποιός, σκηνοθέτρια), Ανδρομάχη Φουντουλίδου (ηθοποιός, κινηματογραφίστρια), Νικολέτα Χατζοπούλου (συνθέτρια, περφόρμερ, ερευνήτρια)
• Περφόρμερ – Αθλητής: Θεόδωρος Αλεξάς
• Ηχητικός Σχεδιασμός: Νίκος Αλεξανδρής
• Τεχνική Υποστήριξη: Βασίλης Σάλτας
• Εκτέλεση Παραγωγής: Goodheart Productions